Top 10 đặc sản Gia Lai ngon "thần sầu", nếm một lần xao xuyến cả đời

Bún mắm cua là một món ngon đặc sản ở Gia Lai tuy không dễ ăn với nhiều người nhưng lại gây thương nhớ cho những ai đã quen hương vị. Cua đồng được chọn lựa kỹ, những con chắc thịt đem về làm sạch rồi nấu thành mắm. Gạch cua lên men tự nhiên tạo nên mùi nồng đặc trưng, chính là linh hồn của món ăn.

Một tô bún mắm cua thường gồm: bún, cua đồng, thịt ba chỉ, măng chua, chả nem, bì heo chiên giòn, bánh phồng tôm, đậu phộng giã nhỏ… tất cả được chan mắm cua lên trên. Rau ăn kèm có giá, rau thơm và cả những loại rau rừng đặc trưng, làm dậy hương vị cho món ăn.

Ban đầu, nhiều người khó chịu với mùi nồng của mắm cua, nhưng khi đã quen thì lại bị “nghiện”. Vị ngọt béo của cua đồng, sự giòn dai của bì heo, vị chua thanh của măng cùng hương thơm của rau rừng hòa quyện trong từng miếng ăn, khiến bún mắm cua trở thành món đặc sản mà du khách đến Gia Lai nhất định phải thử.

Phở khô là một trong những món đặc sản hấp dẫn, chưa xuất hiện nhiều ở những địa phương khác. Phở khô hay còn gọi là phở hai tô. Người dân Gia Lai thường gọi là món phở hai tô vì khi ăn món này sẽ gồm có 2 tô, một tô đựng phở và tô nước lèo, được để riêng.

Bánh phở phải được làm từ bột gạo cay, sợi nhỏ, dẻo dai. Khi ăn sẽ được trụng qua nước sôi để sợi phở thêm dai và thơm ngon. Tô đựng phở yêu cầu phở không được dính hay vón cục, cũng không được quá khô. Trong một tô phở khô không thể thiếu thịt gà xé nhỏ, thịt heo băm xào hành và những lát hành phi thơm lừng.

Kèm với đó là tô nước lèo được ninh từ xương, lúc nào cũng nóng hổi và thơm nức. Trong nước lèo không thể thiếu thịt bò, gân bò, thịt gà, tùy theo khẩu vị mà mỗi người có thể chọn loại thịt trong nước lèo.

Thịt bò một nắng được chế biến từ những con bò nuôi thả tự nhiên trên các cánh rừng, nhờ vậy thịt có vị dai ngọt và hương thơm đặc trưng. Sau khi mổ, người ta chọn phần thịt thăn hoặc thịt bắp tươi ngon nhất để làm. Thịt phải được chế biến ngay để giữ độ tươi, rửa sạch rồi thái thành lát dài khoảng 15cm, dày chừng 2cm. Tiếp đó, thịt được ướp với ớt xay, hành, nước mắm, muối… trong khoảng 15 phút cho thấm đều gia vị, rồi đem phơi dưới nắng.

Thịt chỉ phơi một nắng để đạt độ “hoai hoái”, chưa khô hẳn, sau đó được bảo quản kỹ lưỡng. Khi ăn, thịt bò một nắng phải được nướng trên than hồng, tỏa mùi thơm hấp dẫn ngay từ lúc chín. Miếng thịt vừa dai vừa ngọt, ăn kèm rau thơm và nước tương càng thêm đậm vị. Vào những ngày mưa gió, nhâm nhi đĩa thịt bò một nắng cùng ché rượu cần quả thật là trải nghiệm khó quên, khiến du khách đến Gia Lai đều lưu luyến mãi.

Muối kiến vàng một món đặc sản miền Trung có một không hai, thường được dùng để chấm thịt nướng, tạo nên hương vị khác biệt khó quên. Nguyên liệu chính của món này là kiến vàng được người dân kỳ công lên núi Krông Pa bắt về.

Quy trình chế biến khá độc đáo: kiến được rang sơ trên lửa cho chín tái, sau đó giã nhỏ cùng muối hạt to, ớt cay, hành phi khô và một số loại lá rừng. Muối kiến vàng vùng Ayun Pa, Krông Pa có mùi đặc trưng, hơi chua chua, nồng nồng, béo béo, ngọt cay hòa quyện.

Ban đầu, nhiều người có thể e ngại khi biết nguyên liệu làm từ kiến vàng, nhưng chỉ cần thử một lần sẽ hiểu vì sao món muối này lại hấp dẫn đến vậy. Muối kiến vàng đặc biệt hợp với các món nướng hoặc ăn kèm hoa quả chua, mang đến hương vị hoang sơ, độc đáo, khiến du khách đến Gia Lai đều muốn mua về làm quà hoặc để thưởng thức dần.
 

Gà nướng cơm lam là sự kết hợp tuyệt vời giữa hương vị núi rừng và cách chế biến truyền thống của đồng bào Tây Nguyên, đặc biệt phổ biến ở Gia Lai và Kon Tum.

Cơm lam được nấu trong ống nứa hoặc lồ ô tươi, một đầu bít lại, cho gạo nương đã ngâm vào cùng nước rồi nút chặt bằng lá dong hoặc lá chuối rừng. Ống cơm được đặt lên bếp lửa cho đến khi chín, người nướng phải khéo léo để cơm không bị sống hay nhão. Khi chín, cơm được tước nứa ra thành từng khúc, ăn ngay lúc còn nóng mới ngon. Điểm nhấn của món ăn chính là khi thưởng thức cơm lam cùng thịt gà nướng. Miếng gà vàng ruộm, thơm lừng, hòa quyện với vị dẻo thơm của cơm lam, chấm thêm muối sả lá é ớt rừng hoặc muối đậu phộng giã, tạo nên hương vị đậm đà, khó quên.

Món gà nướng cơm lam không chỉ là bữa ăn dân dã mà còn là trải nghiệm ẩm thực đặc sắc, khiến bất kỳ du khách nào đến Gia Lai đều muốn thử một lần để cảm nhận trọn vẹn tinh túy của núi rừng Tây Nguyên.

Gỏi lá rừng Gia Lai – món ăn từng lọt top 10 đặc sản Việt Nam đạt giá trị ẩm thực châu Á năm 2013 – là trải nghiệm ẩm thực độc đáo khiến bất kỳ du khách nào cũng khó cưỡng lại.

Đúng như tên gọi, gỏi lá rừng được làm từ rất nhiều loại lá khác nhau, có thể lên tới 30 loại trong một mâm, gồm cải, tía tô, sung, đinh lăng, lá mơ, húng… và đặc biệt có những loại lá chỉ riêng núi rừng Tây Nguyên mới có.

Điểm nhấn của món ăn không chỉ nằm ở sự đa dạng của lá mà còn ở nước chấm đặc biệt làm từ gạo nếp, kết hợp cùng thịt ba chỉ luộc thái mỏng, bì heo luộc, tôm biển Hồ Chè… Tất cả hòa quyện tạo nên hương vị vừa lạ vừa quen, vừa dân dã lại vừa tinh tế.

Cà phê Pleiku là một trong những đặc sản nổi tiếng được thiên nhiên ưu ái ban tặng. Hương vị cà phê nguyên chất nơi đây mang đặc trưng riêng: vị đắng nhẹ, không gắt, thoảng chút ngọt, không để lại dư vị lâu trong miệng. Chỉ cần nhấp thêm ngụm trà hoặc nước lọc, vị đắng tan ngay, tạo cảm giác dễ chịu cho người thưởng thức.

Những trái cà phê chín đỏ, căng mọng được chọn lọc kỹ lưỡng, kết hợp với quy trình sản xuất hiện đại, đã cho ra đời loại thức uống thơm ngon, hòa quyện tinh hoa đất trời. Một lần thưởng thức cà phê Pleiku, bạn sẽ khó quên được hương vị đậm đà, quyến rũ.

Không chỉ là thức uống được ưa chuộng, cà phê Pleiku còn là món quà ý nghĩa để biếu tặng người thân, bạn bè. Mỗi gói cà phê mang theo hương vị núi rừng Tây Nguyên, như một lời nhắn gửi đầy tinh tế từ vùng đất Gia Lai.

Tôm Biển Hồ chẳng to như những con tôm ta thường thấy, nó chỉ nhỏ tầm ngón tay út nhưng con nào con nấy nom đẫy đà, mơn mởn, đến là thích mắt. Người ta phải đi từ sớm thả mồi mới bắt được những con tôm ngon. Đem về làm sạch rồi chế biến thành nhiều món ăn đa dạng. Để giữ lâu người ta phơi tôm vài 3 nắng cho khô lại rồi bỏ vào bịch hay hũ ăn dần.

Người Gia Lai có nhiều cách chế biến món tôm biển hồ. Lúc thì rang với mấy thứ rau rừng rồi ăn kèm với bánh tráng giòn giòn, khi lại nấu với rau đay, rau mồng tơi ăn cho mát lòng mát dạ. Tôm biển hồ tuy nhỏ nhưng lại cực kỳ ngọt thịt. Tôm khô rồi những vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên ấy. Mấy món canh cần có chút tôm khô thôi là đậm đà hẳn ra.

Tôm khô biển hồ không khó tìm mua. Thường ra chợ hay mấy quán chuyên bán đồ đặc sản là thấy rất nhiều. Mua một chút về nhà để làm đậm đà thêm bữa ăn hàng ngày cũng không phải là ý kiến tồi đâu.

Rượu cần Tây Nguyên – một trong những đặc sản Việt Nam nổi tiếng – luôn để lại ấn tượng khó quên cho du khách khi đến vùng đất này. Cùng với cơm lam thơm ngát, ché rượu cần say nồng đã trở thành nét văn hóa linh thiêng trong đời sống của người dân bản địa. Người ta thường nói: “Đến Tây Nguyên mà chưa uống rượu cần thì coi như chưa thật sự đặt chân đến nơi đây.”

Rượu cần được ủ men trong ché, hũ hoặc bình mà không qua chưng cất. Khi uống, người ta dùng những chiếc cần bằng lồ ô hoặc trúc đục thông lỗ để hút rượu. Theo quan niệm của đồng bào Tây Nguyên, rượu cần là thức uống do Giàng (trời) ban cho, vì vậy trong các lễ cúng thần linh, rượu cần luôn hiện diện để lời cầu nguyện thêm linh nghiệm. Nguyên liệu làm rượu cũng rất công phu, từ những loại lương thực quen thuộc trong đời sống hằng ngày, càng làm tăng giá trị của nó.

Ngày nay, rượu cần không chỉ dành riêng cho đồng bào mà đã trở thành sản phẩm thương mại, được bày bán tại các khu du lịch, nhà hàng, điểm tham quan như một cách giới thiệu văn hóa ẩm thực đặc sắc của Tây Nguyên. Hơn thế nữa, rượu cần còn là cầu nối giao lưu văn hóa, tình cảm giữa các cộng đồng dân tộc. Không chỉ mang giá trị vật chất, rượu cần còn chứa đựng giá trị tinh thần sâu sắc, là một phần hồn và nét văn hóa đặc trưng của đất và người Tây Nguyên.

Măng khô Gia Lai là món quà dễ mua và được xem như một trong những đặc sản Gia Lai nổi tiếng gần xa. Với hương vị thơm ngon, giá cả phải chăng và chất lượng đảm bảo, măng khô trở thành lựa chọn tuyệt vời cho du khách khi muốn mang chút hương vị núi rừng về làm quà.

Măng khô nơi đây chủ yếu được thu hoạch từ cây tre le – loại tre không gai, thân dẻo đặc trưng của vùng Mang Yang. Vào mùa măng từ tháng 6 đến tháng 11, người dân lên rừng đào những mụt măng mới nhú, đem về làm sạch, bóc vỏ, cắt đầu rồi luộc sơ. Khi măng chuyển sang màu vàng nhạt, người ta để nguội, phơi nắng khoảng hai đến ba ngày rồi sấy khô để hoàn thiện sản phẩm.

Người Gia Lai dùng măng khô trong nhiều món ăn. Từ hầm, canh đến các món xào, thêm chút măng khô vào là vì cũng khác hẳn. Bản chất măng le khi còn tươi đã không có vị đắng, làm khô rồi lại càng thơm ngon hơn. Măng ngọt nhẹ, dai dai, giòn giòn, ăn vào như cảm nhận được tất thảy những mùi vị thiên nhiên của vùng đất đỏ bazan.