Top 20 Đặc sản Nghệ An - Ăn một lần, thương nhớ cả đời

Tương là một trong những sản phẩm truyền thống của người dân Nam Đàn – Nghệ An, là loại đặc sản không thể không nhắc tới của vùng đất xứ Nghệ.

Cũng như các loại tương khác, tương Nam Đàn cũng được chế biến từ những nguyên liệu quen thuộc với đời sống như đỗ tương, đậu nành, nếp, muối..v..v..Tuy nhiên, tương Nam Đàn la loại tương mảnh, tức là hạt đỗ tương được giã thành mảnh chứ không nát như tương Bần, nên nhìn bề ngoài tương Nam Đàn sền sệt đặc trưng cũng là vì thế. Đây là một nét đặc trưng riêng có của loại đặc sản này. Khác với những sản phẩm tương bán tràn lan trên thị trường hiện nay. Loại tương mà chúng tôi cung cấp có chất lượng cao, rất ngon, ngọt rất đậm vị, nhiều đỗ ( loại đỗ ngon nhất, không pha trộn, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng) được chế biến bằng tay nghề của những người nông dân có trên 30 năm kinh nghiệm dân gian làm tương truyền thống.

Để làm nên loại tương độc đáo này, người ta chọn lọc đậu nành loại ngon, ngô nếp, muối và nước sạch chia làm 3 tầng. Tầng trên cùng là đậu, tầng thứ hai là tương màu hổ phách, dưới cùng là khuôn vàng sậm. Tương Nam Đàn được làm rất cầu kỳ, công phu nên có vị thơm ngon đặc biệt, vô cùng hấp dẫn khi chấm cùng các món ăn khác.

Cam Xã Đoài được trồng chủ yếu tại xã Nghi Diên, Nghi Lộc, Nghệ An với giống cam hình quả nhót (người ta gọi là cam lót) và giống cam hình quả bầu (gọi là cam bầu). Cam ra hoa vào mùa đông, hoa cam có hương thơm dịu dàng, khoảng tháng 11, 12 âm lịch thì cam Xã Đoài bắt đầu chín.

Cam Xã Đoài không to nhưng đều quả mọng nước, ít hạt ngọt đậm. Khi bổ cam sẽ thấy màu vàng óng, ăn vào có vị ngọt dịu, thơm nồng ấm, lại có chút kết dính trên môi như dư vị của mật ong. Cái bổ cái ngon cái giá trị của cam Xã Đoài ai cũng rõ thế nên đi thăm nhau, thăm người ốm có dăm quả cam Xã Đoài, tình nghĩa vô cùng; lao động mệt mỏi, nghỉ tay ăn miếng cam, người thấy dễ chịu hẳn; ngày Tết chỉ cần chục trái cam bày lên mâm ngũ quả, trước là cúng lễ sau là đẹp nhà.

Bánh gai dừa Nghệ An là sự hòa quyện tinh tế giữa bột gạo nếp, đậu xanh và dừa tươi, tạo nên hương vị mộc mạc nhưng đầy hấp dẫn. Lớp lá gai mang mùi thơm đặc trưng, kết hợp vị ngọt bùi của dừa và đậu xanh khiến món bánh trở thành một trải nghiệm ẩm thực khó quên. Với ưu điểm bảo quản được lâu, bánh gai dừa chính là đặc sản Nghệ An thích hợp để làm quà biếu.

Nguyên liệu làm bánh đều được chọn lọc kỹ lưỡng: nếp quê trắng thơm, xay thành bột dẻo mịn; nhân bánh từ đậu xanh hấp chín, giã nhuyễn trộn cùng đường và cùi dừa xắt nhỏ, tạo nên vị béo ngậy và thơm bùi. Lá gai sau khi luộc chín, giã nhuyễn rồi trộn với bột nếp, mang đến màu sắc đặc trưng cho bánh. Công đoạn gói bánh cũng rất cầu kỳ, sử dụng lá chuối khô đã được làm sạch, xé nhỏ để gói từng chiếc bánh gọn gàng.

Nhờ sự khéo léo trong chế biến, bánh gai dừa không chỉ là món ăn dân dã mà còn là niềm tự hào của người dân xứ Nghệ, được nhiều du khách lựa chọn làm quà mang về sau mỗi chuyến đi.

Cá thu câu Cửa Lò được đánh bắt lên, còn tươi rói, được cắt khúc, nướng lên thơm lừng, luôn giữ được độ tươi, độ ngọt và độ ẩm, độ chắc thịt của cá và không cần bất kì chất bảo quản nào. Cá thu nướng có thể chế biến được rất nhiều món ngon như: cá kho, nướng, chiên... Các món từ cá thu đều rất ngon, bổ dưỡng.

Cá thu sau khi mua về được rửa sạch, cắt chéo thành khúc (khoảng 3-4 miếng/kg), sau khi rửa sạch để ráo nước rồi đem vào lò than củi để nướng. Lúc nướng, lửa than phải đều, phải thường xuyên trở miếng cá để khỏi cháy, chín đều, khoảng cách giữa than và vỉ nướng cá phải đảm bảo từ 10-15 cm, nướng tầm 5-8 phút là được". theo người dân nơi đây, quá trình nướng cá phải có những bí quyết riêng, cá nướng xong đảm bảo không quá cháy, cá chín đều và phải giữ được mùi thơm. 

Xứ Nghệ từ lâu đã nổi tiếng là vùng đất của lươn đồng – loại lươn mình thon, thịt chắc, bụng đen với “hai vành” vàng đặc trưng, khác hẳn lươn ở nhiều nơi khác. Dưới bàn tay khéo léo của người đầu bếp, lươn được chế biến thành bát cháo lươn thơm ngon, đậm đà mà “không nơi mô có được”.

Điểm đặc biệt trong cách chế biến ở Nghệ An là lươn không được mổ bằng dao mà dùng cật tre để rọc thịt, vừa giữ được độ tươi ngon vừa tạo hương vị riêng. Thịt lươn thường đi kèm với nghệ – sắc vàng tươi không chỉ làm món ăn thêm bắt mắt mà còn khiến hương vị lươn thêm đậm đà, thơm ngọt.

Cháo lươn cũng được nấu rất công phu: xương sống lươn được băm nhuyễn, nấu lấy nước súp rồi lọc bỏ xương vụn trước khi đem ninh cháo. Chính nhờ phần nước ngọt từ xương lươn mà cháo lươn Nghệ An có vị ngọt thanh, đậm đà nhưng không béo ngậy, khác hẳn vị ngọt của cháo nấu từ gà hay xương lợn. Đây chính là món ăn đặc sản làm nên dấu ấn riêng của ẩm thực miền Trung.

Nhút Nghệ An là món ăn dân dã, truyền thống quen thuộc trong nhiều gia đình Việt, đặc biệt phổ biến ở xứ Nghệ. Nếu miền Bắc có dưa muối thì miền Trung lại có nhút – món ăn được làm từ mít xanh hoặc xơ mít kết hợp với muối trắng không i-ốt. Nhút có thể chế biến thành nhiều món khác nhau như ăn kèm nước mắm, làm nộm hay xào, mang đến hương vị giản dị nhưng rất hấp dẫn.

Nguyên liệu để làm nhút gồm mít, muối, lá gừng, ớt, mía, nước sôi để nguội và riềng. Mít dùng làm nhút thường là mít bở, quả hơi dài và phẳng, chọn khi còn non hoặc ương xanh để sợi mít trắng, giòn và ngon hơn. Sau khi hái về, mít được gọt sạch vỏ gai dưới vòi nước để giảm nhựa, rồi thái sợi đều tay từ ngoài vào trong, đảm bảo cả xơ, múi và hạt đều được cắt nhỏ.

Tiếp đó, mít thái sợi được ngâm trong nước gạo để loại bỏ nhựa, sau đó phơi nắng nhẹ cho se lại. Cuối cùng, mít được trộn với muối để sợi mềm và muối ngấm đều, tạo nên món nhút đặc trưng của Nghệ An – vừa dân dã, vừa đậm đà hương vị quê nhà.

Bánh đa Đô Lương là món ăn dân dã nhưng lại mang hương vị rất riêng của xứ Nghệ. Chiếc bánh nhỏ nhắn, đường kính khoảng 20 cm, được rắc vừng đen trên bề mặt nên khi ăn vừa bùi vừa thơm. Người làm bánh khéo léo giã nhuyễn tỏi, ớt, hạt tiêu rồi trộn cùng bột gạo hảo hạng của địa phương, tạo nên vị cay nồng, đậm đà khó quên.

Ở Đô Lương, bánh đa thường được nướng bằng than hoa hoặc chiên với dầu, mỡ để tạo độ giòn rụm. Bánh đa chiên có vị ngậy, béo, và dù đã có sẵn vị cay nồng, người ăn vẫn thường chấm thêm tương ớt hay nước mắm ớt để tăng thêm phần hấp dẫn.

Quy trình làm bánh cũng rất công phu: gạo được ngâm qua đêm rồi xay thành bột mịn, pha với nước để có độ sền sệt vừa đủ, sau đó tráng lên vỉ vải đặt trên nồi nước sôi. Vừng đen rửa sạch, rắc đều lên cả hai mặt bánh. Tỏi, ớt, tiêu, bột ngọt được thêm vào đúng lúc để giữ nguyên hương vị tươi ngon. Chính sự tỉ mỉ ấy đã tạo nên chiếc bánh đa Đô Lương – một đặc sản Việt Nam giản dị nhưng đầy sức hút.

Giò bê Nam Đàn được làm từ nguyên liệu chính là thịt me (Thịt bê) nguyên tảng, Bì me, bì lợn, gia vị, hạt tiêu, nước mắm nguyên chất, hoàn toàn không có chất bảo quản hay bất kì phụ gia nào. Tất cả được cuộn tròn và gói lại thành giò.

Giò cuộn từ thịt bê hấp có vị ngọt tự nhiên, ăn không ngấy và đặc biệt là chưa mở bọc đã ngửi thấy mùi thơm lừng rất hấp dẫn của thịt. Cùng xếp vào họ hàng nhà giò, nhưng so với giò gà hay giò lụa hoặc giò bò thì giá cả tương đương nhưng “lạ” và "chất" hơn nhiều. Món này dùng làm quà biếu gia đình, người thân hay bạn bè đồng nghiệp vừa độc đáo vừa lịch sự, vừa hữu dụng vừa hợp lý về ngân sách mà người được nhận cũng rất thích.

Bánh mướt là một loại bánh được làm từ gạo tẻ ngâm nước và xay nhuyễn thành bột. Loại gạo được chọn để làm bánh mướt là gạo Vê – một loại gạo nổi tiếng của người dân Quỳnh Lưu- Nghệ An. Loại gạo này có đặc điểm khi đem nấu cơm thì ăn rất cứng nhưng xay thành bột rồi thì lại rất mềm và ngon. Bánh mướt có độ dài như ngón tay của người lớn, bánh mềm, mịn và trắng trong. Bánh được cuộn tròn với hành phi bên trong.

Bánh mướt Diễn Châu có màu trắng, bề ngoài được cuộn tròn dài như chiếc xúc xích. Khi có khách mua người bán mới rắc chút hành phi thơm nức lên trên và chấm với một chén nước mắm vắt chanh với ớt tươi thái lát. Bánh mướt có hương vị nhẹ nhàng, không gây đầy bụng nên rất phù hợp để du khách thưởng thức mỗi khi có dịp đến đây.

Làm bánh mướt quan trọng nhất là khâu chọn gạo tẻ, nhào bột và tráng bánh. Nếu một trong 3 bước này mà không đúng thì sẽ cho mẻ bánh không ngon. Các bước làm bánh không đòi hỏi sự cầu kỳ nhưng rất tỷ mẩn và công phu.

Nước mắm nhĩ chính là loại nước mắm giàu đạm, có màu vàng rơm và mùi thơm đặc trưng. Loại nước mắm nhỉ rất hiếm, thường được sử dụng làm nguyên liệu để sản xuất nước mắm công nghiệp.

Nước mắm nhỉ có lẽ không phải là thứ gia vị xa lạ đối với những người con của đất Việt. Được sinh ra từ phương pháp làm mắm truyền thống, mắm nhỉ cũng chính là loại mắm có độ đạm cao nhất. Ngày nay, loại mắm này được các nhà sản xuất nước mắm công nghiệp theo chuẩn của Bộ Y tế chọn làm nguyên liệu sản xuất – nguyên liệu quan trọng nhất để có được những chai nước mắm công nghiệp thơm ngon và hấp dẫn.

Những giọt mắm nhỉ có được là do trọng lượng riêng lớn của độ đạm cao lắng xuống đáy thùng chứa và rò rỉ ra ngoài. Càng lấy nhiều, mắm nhỉ thì càng làm giảm độ đạm của lượng nước mắm còn lại trong chượp.

Chén bánh đúc sánh mịn được chan ngập trong nước canh hến.nóng hổi, thêm vài lát rau sống thái nhỏ có thể khiến thực khách đắm chìm trong hương vị mộc mạc, chân chất của xứ Nghệ.

Không giống như các nơi nấu bánh đúc bằng bột gạo xay giã sẵn, người Nam Đàn nấu bằng gạo nguyên cả hạt, đó là loại gạo gié đỏ, nấu lên có màu hồng và vị mằn mặn đằm thắm. Muốn nấu được nồi bánh đúc cho thật ngon phải có một đôi đũa cả bằng tre thật chắc để quấy được mạnh và lâu cho tới lúc các hạt gạo nguyên kia tan nhuyễn thành thứ bột đặc quánh.

Để món ăn thêm phần thơm ngon người ta cho vào mỗi bát một chút ruốc bể, một chút tương ớt, mật mía, hành hoa, mùi tàu thái nhỏ, lạc rang giã dập, hến xào cho lên trên, một ít dầu phi và rau sống nữa, trộn đều lên thì hết ý.

Ở Nghệ An, món cháo canh được chế biến từ loại bột mì hảo hạng với công đoạn nhào, cán và cắt sợi hoàn toàn thủ công. Bí quyết nằm ở khâu thả sợi mì vào nước sôi, đảo đều cho chín rồi vớt ra rổ cho ráo. Để sợi mì không bị dính, người làm phải nhúng ngay vào nước sôi để nguội.

Cháo canh ngon nhất là khi ăn nóng, vừa ăn vừa thổi mới cảm nhận hết hương vị. Người dân xứ Nghệ thường thích thưởng thức vào những ngày lạnh, khi được húp từng thìa cháo ngút khói, thơm lừng mùi ngò gai, hành lá, thêm chút cay nồng của tiêu ớt, vừa ấm lòng vừa đậm chất quê. Đặc biệt, món cháo canh không ăn kèm rau như bánh canh, chỉ điểm xuyết vài loại rau thơm để tăng hương vị, tạo nên nét riêng biệt của đặc sản này.

Nếu như bánh bèo Huế được làm từ bột gạo thì bánh bèo Nghệ An được làm từ bột lọc. Người ta phải nhào bột nhiều lần cho kỹ thì mới có thể có một mẻ bánh ngon. Bột bánh sau khi được nhào trộn kỹ sẽ được vắt thành từng cục bột nhỏ cho vừa tay nặn. Rồi người ta sẽ tán cục bột thành hình tròn dẹt dẹt trong lòng bàn tay, cho nhân vào và khéo léo kéo bột phủ hết nhân. Để bánh trông đẹp hơn, người bán hàng thường nặn bánh cho giống cánh bèo.

Vị bánh bèo ngọt, trộn lấn với vị bùi của tôm, của thịt. Xen vào chút cay cay nồng nồng của tương ớt. ... Điểm hấp dẫn của bánh bèo Vinh chính là thứ nước sốt được rưới lên đĩa bánh. Bánh có thể làm từ trước, có thể để nguội nhưng nồi nước sốt thì luôn luôn được làm nóng.

Bánh đa xúc hến là một món ăn dân dã nhưng lại mang hương vị rất đặc trưng của xứ Nghệ. Hến tươi sau khi làm sạch được xào cùng hẹ, hành tây, tỏi, ớt và lạc rang, tạo nên vị béo ngậy, thơm bùi, cay cay và thanh mát. Khi ăn, người ta không dùng muỗng hay đũa mà lấy chính miếng bánh đa giòn rụm để xúc hến.

Sự kết hợp giữa vị ngọt béo của hến, hương thơm của hẹ, vị cay của ớt và cái giòn tan của bánh đa khiến món ăn này trở thành một trải nghiệm thú vị, đặc biệt được yêu thích trong những ngày hè nóng nực. Đây là một trong những đặc sản Nghệ An giản dị nhưng đầy sức hút, khiến du khách khó lòng quên khi thưởng thức.

Cháo nghêu Cửa Lò là một món ăn dân dã nhưng lại mang hương vị rất riêng của vùng biển Nghệ An. Dù đã từng thưởng thức nhiều lần món canh ngao, nhưng cách nấu tại Cửa Lò lại đem đến cảm giác hoàn toàn mới lạ. Từ nguyên liệu, gia vị cho đến cách chế biến đều mang dấu ấn ẩm thực vùng miền, khiến bát cháo nghêu trở nên đặc biệt trong lòng du khách.

Điểm thú vị là món cháo nghêu thường được ăn kèm cà muối – sự kết hợp giản dị nhưng lại xua tan cái nắng gắt của miền Trung, đồng thời làm cho chuyến đi biển thêm phần trọn vẹn. Chính sự bình dị ấy đã khiến cháo nghêu Cửa Lò trở thành một đặc sản khó quên, níu chân biết bao thực khách gần xa.

Măng đắng rừng là đặc sản không nơi nào có được. Thật lạ, vị đắng nào cũng đều khó nuốt nhưng măng đắng lại là món yêu thích của rất nhiều người. Chẳng vậy mà người miền núi xa quê luôn ngậm ngùi nhớ vị măng đắng, còn người thành thị đã ăn một lần lại muốn lùng mua cho kỳ được. Măng đắng cũng được chia làm 2 loại, một loại ngọt, chỉ đắng về phần ngọn và có vỏ màu trắng, một loại đắng từ gốc đến ngọn và có vỏ màu tím.

Cách chế biến: Đơn giản nhất là món măng đắng luộc chấm muối ớt, chấm với chẻo hoặc chế biến măng đắng thành nhiều món hấp dẫn như xào mẻ, luộc, hầm xương, hấp quấn thịt vịt hoặc thịt lợn hoặc nấu cá. Mỗi món một vị nhưng dù chế biến thế nào vẫn không lẫn đi đâu được vị ngọt đắng của cây măng rừng ấy. Ngoài ra măng đắng xào tỏi, măng đắng nộm cũng là những món rất hấp dẫn. Măng đắng xào tỏi phải luộc trước khi xào, nộm măng đắng cũng tương tự, để măng mềm và bớt đi vị đắng. Măng đắng xào tỏi ăn với cơm rất bắt, riêng nộm măng đắng không chỉ ngon mà còn là món ăn rất tốt cho tiêu hóa.

Bên cạnh món ngô nướng quen thuộc, mía hấp gừng cũng là một đặc sản độc đáo của thành phố Vinh, đặc biệt hấp dẫn trong mùa đông giá rét. Mía tím được chọn lọc kỹ, lấy phần gốc bỏ bớt ngọn, đảm bảo thân mía trơn láng, không sần sùi hay ngậm nước để giữ được độ ngọt tự nhiên.

Quy trình chế biến khá cầu kỳ: mía được rửa sạch, róc vỏ, chặt khúc rồi xếp vào xửng hấp cùng gừng đập dập và lá dứa bên dưới nồi nước. Khi chín, những lóng mía trở nên mềm xốp, vàng ngà, vị ngọt thanh dịu, khác hẳn vị ngọt gắt của mía nướng.

Chính sự giản dị nhưng tinh tế này đã khiến mía hấp gừng trở thành món ăn dân dã, ấm áp, để lại ấn tượng khó quên với bất kỳ ai khi ghé .

Bánh ngào Nghệ An là món ăn dân dã nhưng lại gắn liền với ký ức ấm áp của nhiều gia đình. Cũng được làm từ bột nếp như bánh trôi, nhưng thay vì nấu với nước đường thanh nhẹ, bánh ngào lại được nấu cùng mật mía, tạo nên vị ngọt đậm đà đặc trưng. Nhân bánh có thể là thịt, đậu xanh hay lạc, tùy theo sở thích, khiến món ăn thêm phong phú.

Đêm 30 Tết, gian bếp thường thơm lừng mùi mật mía quyện cùng gừng, gợi cảm giác ấm áp khó quên. Sáng mồng Một, sau khi thưởng thức bánh chưng, người ta lại tráng miệng bằng đĩa bánh ngào, tận hưởng từng giọt mật ngọt ngào còn sót lại.

Bánh thường được nặn thành hình tròn dẹt, dùng mật mía đặc để giữ hương vị chuẩn. Tuy nhiên, nhiều người biến tấu thành những viên nhỏ xinh như trứng cút, vừa miệng ăn, mật pha loãng để tiết kiệm – tạo nên phong cách bánh ngào hàng rong giản dị nhưng đầy hấp dẫn.

Sông Giăng dài hơn 100 km, uốn quanh Vườn quốc gia Pù Mát thuộc huyện Con Cuông, Nghệ An. Dòng sông không chỉ cung cấp nguồn nước tưới mà còn bồi đắp phù sa, giúp những cánh đồng ngô, lúa quanh năm xanh tốt.

Đặc biệt, nơi đây là môi trường sinh sống của loài cá mát – loại cá nhỏ, chỉ bằng hai ba ngón tay, con lớn nhất cũng chỉ nặng khoảng 0,5–0,8 kg. Cá mát thường sống thành đàn trong các khe đá, nơi nước chảy xiết, và kiếm ăn vào ban đêm với côn trùng, rong tảo. Thịt cá mát thơm ngon, béo, ít xương, lại có tác dụng lợi sữa, tốt cho tim mạch, phù hợp với cả người già và người béo phì.

Mùa cá mát rộ nhất vào tháng 8 âm lịch hằng năm. Cá có thể chế biến thành nhiều món như kho, rán, nướng hay nấu canh chua. Với hương vị ngọt thanh, béo ngậy nhưng không ngấy, cá mát sông Giăng đã trở thành lựa chọn hàng đầu của du khách khi ghé thăm Con Cuông và khám phá Pù Mát – chỉ cần thưởng thức một lần là đủ để nhớ mãi.